Y Tad Paul Sartori

Ar draws Sir Benfro

Mae'r enw Paul Sartori wedi dod yn gyfystyr â gofal Hosbis yn y Cartref.

Gellir ei weld yn ein siopau, ein cerbydau, a thrwy gydol y gwaith a wnawn mewn cymunedau ledled y sir.

Ond y tu ôl i'r enw cyfarwydd hwnnw roedd dyn rhyfeddol yr ysbrydolodd ei dosturi a'i benderfyniad rywbeth a fyddai'n parhau ymhell y tu hwnt i'w oes ei hun.

Roedd y Tad Paul Sartori yn offeiriad Catholig yn Hwlffordd a sylweddolodd yr angen am ofal hosbis i bobl yn Sir Benfro a oedd yn agosáu at ddiwedd eu hoes. Gwelodd fod angen mwy o gefnogaeth ar gleifion a'u teuluoedd mewn cyfnod anodd iawn a chredai y gellid gwneud rhywbeth mwy yn lleol i ddarparu gofal tosturiol ac urddasol.

Gweledigaeth na welodd erioed yn gyflawn

Yn drasig, yn fuan ar ôl cydnabod yr angen am ofal hosbis yn Sir Benfro, aeth y Tad Paul yn ddifrifol wael ei hun. Bu farw o ganser ym 1980 yn 39 oed yn unig, cyn iddo allu gweld ei syniadau'n cael eu datblygu. Ond roedd y bobl a'i hadnabu wedi clywed ei weledigaeth ac wedi rhannu ei benderfyniad i wella gofal hosbis yn Sir Benfro. Ymgymerodd ei ffrindiau a'i blwyfolion â'r her honno, gan sicrhau nad oedd ei syniadau'n diflannu gydag ef.

Ym 1982, daeth Sefydliad Paul Sartori yn elusen gofrestredig. O'r dechreuadau hynny, datblygodd y gwasanaeth i fod yn sefydliad Hosbis yn y Cartref sy'n dwyn ei enw heddiw. Dros bedwar degawd yn ddiweddarach, mae tosturi a chred y Tad Paul mewn gofal gwell i bobl sy'n agosáu at ddiwedd eu hoes yn parhau i fod wrth wraidd ei waddol rhyfeddol.

Ei enw a'i etifeddiaeth

Ni allai’r Tad Paul Sartori fod wedi gwybod pa mor bell y byddai ei syniad yn teithio. Ni allai fod wedi dychmygu’r miloedd o bobl a fyddai’n dod i adnabod ei enw, y teuluoedd a fyddai’n cael eu cefnogi yn eu cartrefi eu hunain, y nyrsys a’r gofalwyr a fyddai’n parhau â’i waith, na’r gymuned ryfeddol a fyddai’n tyfu o amgylch yr elusen a grëwyd er cof amdano.

Ond mae'r egwyddor a'i ysbrydolodd yn parhau i fod yn syml iawn: mae pobl sy'n agosáu at ddiwedd eu hoes yn haeddu tosturi, urddas a dewis. Dyna etifeddiaeth y Tad Paul Sartori, ac mae'n parhau bob dydd.

Dyn a ffrind gwych. Llawer o atgofion da – gormod i’w crybwyll. Byddai mor falch o waith Sefydliad Paul Sartori – daeth ei freuddwyd yn wir!

Lleisiau o'r Gymuned:

Taith y Tad Paul Sartori o fod yn Offeiriad i fod yn Ofal Hosbis.

Dyfarnodd Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol arian i'r Sefydliad i ganiatáu i'r elusen gomisiynu'r Lleisiau o'r Gymuned: Taith y Tad Paul Sartori o Offeiriad i Ofal Hosbis, Prosiect Hanes Llafar.

Dyfarnodd Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol arian i'r Sefydliad i ganiatáu i'r elusen gomisiynu Lleisiau o'r Gymuned:
Taith y Tad Paul Sartori o Offeiriad i Ofal Hosbis, Prosiect Hanes Llafar.

Wedi'i lansio'n swyddogol ym mis Gorffennaf 2022, nod y prosiect oedd tynnu sylw at y cysylltiad rhwng y Tad Paul Sartori, offeiriad Catholig lleol, a'r effaith a gafodd ar unigolion, y gymuned, a ffurfio'r elusen yn ei enw. Daeth yr ysbrydoliaeth ar gyfer y prosiect o sgwrs gyda chyn-ymddiriedolwyr a chefnogwyr brwd yr elusen, Mike a Chris Evans. Nododd y Swyddog Datblygu Grantiau, Judith Williams, yr angen, ymchwiliodd i'w botensial, ac yn y pen draw cyflwynodd y cais i Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, a gymerodd 19 mis i'w gwblhau. Siaradodd pob cyfwelai â chydlynwyr y prosiect Dr Simon Hancock a Kiara Quimby am 45 munud, gan ddogfennu straeon unigryw ac amrywiol am ddyn anhygoel.

Dywedodd Simon fod y prosiect wedi rhagori ar bob disgwyl. “ Hyd yn hyn rydym wedi nodi a chyfweld â 67 o bobl a oedd yn adnabod y Tad Sartori naill ai fel aelod o’r teulu, fel ffrind ysgol, plwyfolyn, neu rywun sy’n ymwneud ag un o’r sefydliadau yn Hwlffordd – neu ym maes gofal cymdeithasol lle’r oedd y Tad Sartori yn ymgyrchydd tosturiol ac egnïol .”

Prosiect Treftadaeth y Loteri Genedlaethol

Dan arweiniad Simon a Kiara , cyflawnwyd gwaith y prosiect yn bennaf gan 16 o wirfoddolwyr dewr, gan gynnwys carfan fach o fyfyrwyr yng Ngholeg Sir Benfro. Roedd y prosiect yn ddwyieithog i raddau helaeth, a gwelwyd y tîm yn cynnal cyfweliadau, yn ysgrifennu trawsgrifiadau, yn prawfddarllen, ac yn gwneud cyfieithiadau Cymraeg.

Ni fyddai'r prosiect hwn wedi bod yn bosibl heb y grant hael a ddarparwyd gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol. Diolch yn arbennig i Berian Elias o Gasgliad y Werin Cymru am ddarparu hyfforddiant amhrisiadwy i'r tîm i gasglu a helpu i gofnodi'r atgofion gwerthfawr hyn o'r Tad Sartori ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Cadw Stori'r Tad Sartori

Bydd Casgliad parhaol a hygyrch y Tad Paul Sartori ar gael o Archifau Sir Benfro a Chanolfan Astudiaethau Lleol, Hwlffordd. I archwilio'r eitemau ffisegol yn y casgliad, cysylltwch ag Archifau Sir Benfro .

Mae stori’r Tad Sartori a’i gysylltiad arbennig â’r elusen ar ddangos yn Nhŷ Paul Sartori, Lôn Winch o ddiwedd mis Ionawr 2024. I gael mynediad at gyfweliadau’r prosiect ar-lein, ewch i archif Casgliad y Bobl Cymru ar y prosiect.